Fonksiyon ifadeleri

JavaScript’te fonksiyonlar, “büyülü dil yapısı” değil yalnızca özel bir değer tipidir.

Daha önceden fonksiyon tanımlama için aşağıdaki form kullanılmıştı.

          function selamVer() {
  alert("Merhaba");
}
        

Diğer bir şekilde de fonksiyon tanımlanabilir. Bu da fonksiyon ifadesi olarak adlandırılır.

Aşağıdaki gibi görünür:

          let selamVer = function() {
  alert("Merhaba");
};
        

Burada fonksiyon yaratıldı ve doğrudan değişkene atandı, tıpkı diğer dillerde olduğu gibi. Fonksiyonun nasıl tanımlandığına bakmaksızın, bu fonksiyon sadece selamVer içinde saklanan bir değerdir.

Yukarıdaki kod örneklerinin anlamları aynıdır: “bir fonksiyon yarat ve bunu selamVer değişkenine ata”

Hatta yazdığımız fonksiyonu alert ile ekrana basmak da mümkündür.

function selamVer() {
  alert("Merhaba");
}

alert( selamVer ); // fonksiyonun kodunu gösterir.

Dikkat ederseniz son kodda () bulunmamaktadır. Bundan dolayı selamVer fonksiyonu çalışmayacaktır. Bazı dillerde ne zaman fonksiyonun ismini verseniz çalışır fakat JavaScript’te çalışabilmesi için () kullanmanız gerekmektedir.

JavaScript’te fonksiyonlar değer olduğundan dolayı bunlarla uğraşılabilir. Yukarıdaki kod ekrana kaynak kodunu basar.

Tabiki selamVer() diye çağırılabildiğinden dolayı özel bir değerdir.

Fakat yine de değerdir. Bundan dolayı diğer değerlerle uğraşıldığı gibi bununla da aynı şekilde çalışılabilir.

Örneğin bir fonksiyon başka bir değişkene kopyalanabilir.

function selamVer() {   // (1) oluştur
  alert("Merhaba");
}

let func = selamVer;    // (2) kopyala

func(); // Merhaba     // (3) kopyası!
selamVer(); // Merhaba    //    kendisi.

Detayına bakılacak olursa:

1.(1) fonksiyon tanımlanır ve selamVer değişkenine atanır. 2. (2) bunu func değişkenine kopyalar.

Tekrardan hatırlatmak gerekirse: selamVer etrafında parantez bulunmamaktadır. Eğer func = selamVer() şeklinde parantez ile yazılacak olsaydı, func değişkenine atanan değer selamVer fonksiyonunun kendisi değil, bu fonksiyonun çıktısı olurdu.

Fonksiyon bundan sonra selamVer() ve func() şeklinde çağırılabilir.

Ayrıca ilk satır için fonksiyon ifadesi de kullanılabilirdi:

          let selamVer = function() { ... };

let func = selamVer;
// ...
        

Her şey aynı olduğu gibi çalışırdı. Hatta neyin ne olduğu daha açık değil mi?

Aklınıza bir soru takılabilir. Neden fonksiyon ifadesinin sonunda ; bulunmakta fakat fonksiyon tanımlada kullanılmıyor:

          function selamVer() {
  // ...
}

let selamVer = function() {
  // ...
};
        

Cevap basit:

Kod bloklarının sonunda ; e gerek yoktur. Örneğin if{ ...}, for{ ... }, for { }, function f{} vs.
Fonksiyon ifadesi bir ifade içinde kullanıldığından let selamVer = ....; bir değerdir. Kod bloğu değildir. Cümle sonlarında değer ne olursa olsun ; kullanılması önerilir. Bundan dolayı ; fonksiyon ifadesi ile alakalı değildir. Sadece tanımlamanın sonunu göstermek içindir. Tıpkı diğer tanımlamalarda olduğu gibi.

Geriçağrım Fonksiyonları ( Callback functions )

Fonksiyonların değer olarak paslanması ve fonksiyon ifadelerini biraz daha incelenmesi yerinde olur.

sor(soru,evet,hayir) adında 3 parametre alan bir fonksiyon yazılacak olursa:

soru: Soru cümlesi
evet: Eğer doğru ise çalışacak fonksiyon
hayir: Eğer cevap yanlış ise yapılacak fonksiyon

Fonksiyon soru sormalı, bu sorunun cevabına göre evet() veya hayir() fonksiyonları çağırılacaktır.

function sor(soru, evet, hayir) {
  if (confirm(soru)) evet()
  else hayir();
}

function tamamGoster() {
  alert("Kabul ettiniz");
}

function iptalGoster() {
  alert("Çalışmasını durdurdunuz");
}
// kullanım: tamamGoster, iptalGoster fonksiyona parametre olarak gönderilmiştir.
sor("Kabul ediyor musunuz?", tamamGoster, iptalGoster);

Daha kısa yolunu yazmadan önce söylemek gerekir ki bu tür fonksiyonlar oldukça sıkça kullanılmaktadır. Gerçek hayattaki örnekleri ile yukarıdaki arasında fark ise gerçek hayatta basit bir confirm yerine daha karmaşık olaylar için kullanılıyor olmalarıdır.

**sor fonksiyonunun argümanları callbacks veya geri çağrım fonksiyonları olarak adlandırılırlar.

Fikir fonksiyonu bizim baştan paslayıp ana fonksiyon içerisinde daha sonra duruma göre çağırılmasından kaynaklanmaktadır. Örneğe bakarsanız tamamGoster “evet” cevabı için geri çağrım fonksiyonu’dur.

Fonksiyon İfadesi kullanarak aynı fonksiyonu daha kısa bir şekilde yazmak mümkün:

function sor(soru, evet, hayir) {
  if (confirm(soru)) evet()
  else hayir();
}

sor(
  "Kabul Ediyor musun?",
  function() { alert("Kabul ettin"); },
  function() { alert("Çalışmayı durdurdun."); }
);

Gördüğünüz gibi yukarıda fonksiyonlar doğrudan sor(...) içerisinde tanımlandı. hiçbir isim kullanılmadığından dolayı. Böyle fonksiyonlara anonim veya anonymous fonksiyonlar denir. Bu fonksiyonlar sor fonksiyonu dışında ulaşılabilir değillerdir(çünkü hiçbir değişkene atanmazlar).

Bu şekilde isimsiz kullanım JavaScript içerisinde çok doğaldır. Bu JavaScript’in ruhunda var diyebiliriz.

Normal değerler örneğin karakter dizisi ve sayılar veridir. Fonksiyon fiil olarak adlandırılabilir.

Değişkenler arasında paylaşılabilir. İstendiği zaman çalıştırılabilir.

Fonksiyon ifadesi ile Fonksiyon tanımının karşılaştırılması

Eğer Fonksiyon ifadesi ile fonksiyon tanımı arasındaki önemli farkları açıklamak gerekirse;

Yazım: Kodda neyin ne olduğunu görme.

Fonksiyon Tanımlama: bir fonksiyon ana kod yapısında farklı bir cümle olarak tanımlanır.
```
// Fonksiyon Tanımlama
function toplam(a, b) {
  return a + b;
}
```
Fonksiyon ifadesi: bir fonksiyon ifadenin içinde veya diğer bir yazım yapısı ile ifade edilir.

Burada fonksiyon “atama ifadesinin =” sağ tarafında tanımlanmıştır.
```
// Fonksiyon tanımı
let toplam = function(a, b) {
  return a + b;
};
```

Daha ince bir değişiklik ise fonksiyonun JavaScript motorunda ne zaman yaratılacağıdır.

Fonksiyon ifadesi kod çalışırken fonksiyona geldikten sonra kullanılır